Tại Sao Một Số Cảm Xúc Không Có Từ Trong Tiếng Anh
Ngôn ngữ định hình nhận thức. Khi một nền văn hóa phát triển một từ ngữ cho điều gì đó, điều đó thường có nghĩa là thứ ấy đủ quan trọng để được đặt tên – và nhờ đó, nó trở nên dễ nhận biết và dễ thảo luận hơn. Tiếng Anh, dù có vốn từ vựng khổng lồ (một trong những ngôn ngữ lớn nhất), vẫn tồn tại những lỗ hổng đáng chú ý trong từ điển cảm xúc, đặc biệt là xoay quanh tình yêu. Cảm xúc là phổ quát; tên gọi thì không. Khám phá những từ ngữ tình yêu không thể dịch từ các ngôn ngữ khác là cách để bạn tìm ra những cảm xúc mình đã từng trải qua nhưng chưa bao giờ thực sự diễn tả được.
Những từ ngữ dưới đây không chỉ đơn thuần là sự tò mò. Chúng là những lời mời gọi đến một đời sống cảm xúc tinh tế hơn. Một khi bạn biết saudade, bạn sẽ bắt đầu nhận ra nó trong chính trải nghiệm của mình. Một khi bạn hiểu mamihlapinatapai, bạn sẽ nhận ra nó trong những ánh mắt trao nhau. Mỗi từ ngữ này là một hành động nhỏ bé của việc đặt tên – và đặt tên cho một cảm xúc, như bất kỳ người yêu nào cũng biết, mang lại cho bạn sức mạnh đối với nó và sự kết nối với những người cùng cảm nhận.
Saudade, Forelsket và Ngôn Ngữ Của Nỗi Nhớ
Saudade (tiếng Bồ Đào Nha, phát âm "sow-DAH-djeh") có lẽ là cảm xúc không thể dịch nổi tiếng nhất thế giới. Nó miêu tả một nỗi nhớ sâu sắc, đầy u hoài dành cho ai đó hoặc điều gì đó thân thương đang vắng mặt – một cảm giác không hẳn là đau buồn cũng chẳng phải hoài niệm, nhưng chứa đựng cả hai, cùng với một nhận thức ngọt ngào pha chút đắng cay rằng điều mình khao khát có thể sẽ không bao giờ quay lại. Người nói tiếng Bồ Đào Nha cho rằng saudade không thể dịch trọn vẹn vì kết cấu cảm xúc của nó gắn liền với trải nghiệm của người Bồ – hàng thế kỷ khám phá biển cả, những người mất tích trên biển, khoảng cách và sự trở về. Dù điều đó có đúng hay không, từ ngữ này nắm bắt được một điều gì đó rất thực và trở nên cần thiết ngay khi bạn biết đến nó.
Forelsket (tiếng Na Uy/Đan Mạch) là điều ngược lại với saudade: nó đặt tên cho cảm giác hưng phấn khi yêu – niềm hạnh phúc sớm đầu, hơi phi thực tế khi bạn vừa bắt đầu yêu ai đó và cả thế giới dường như rực sáng. Tiếng Anh có cụm từ "falling in love" nhưng không có từ đơn nào cho trạng thái này. Forelsket lấp đầy khoảng trống đó. Tương tự, Litost (tiếng Séc, do Milan Kundera đặt ra) miêu tả trạng thái dằn vặt do chợt nhận ra nỗi khổ của chính mình – thường được kích hoạt trong tình yêu bởi ý thức về sự bất toàn của bản thân so với người mình yêu. Kundera gọi đó là "trạng thái đau đớn và dằn vặt tạo ra bởi cái nhìn chợt thấy nỗi khổ của chính mình."
Ya'aburnee, Mamihlapinatapai và Cường Độ Của Sự Kết Nối
Ya'aburnee (tiếng Ả Rập, يعبرني) – Được thảo luận trong bài viết về ngôn ngữ tình yêu Ả Rập của chúng tôi – Xứng đáng có mặt ở đây như một trong những cách diễn đạt tình yêu không thể dịch đẹp đẽ nhất. "Cầu mong em chôn anh" có nghĩa là: Anh yêu em đến nỗi anh hy vọng mình chết trước em, vì sống thiếu em sẽ không thể chịu nổi. Nó biến cái chết thành một lời tuyên bố về tầm vóc của tình yêu. Nói từ cha mẹ với con cái, giữa những người yêu nhau, giữa những người bạn cũ, nó thật sâu sắc đến nghẹt thở.
Mamihlapinatapai (tiếng Yagán, một ngôn ngữ gần như tuyệt chủng ở Tierra del Fuego) thường được coi là một trong những từ ngữ cô đọng nhất thế giới: nó miêu tả cái nhìn trao nhau giữa hai người cùng muốn một điều gì đó nhưng cả hai đều không muốn là người đầu tiên lên tiếng. Trong bối cảnh lãng mạn, đó là khoảnh khắc thừa nhận lẫn nhau, không lời, đầy điện khí – cái nhìn trước nụ hôn đầu, khi cả hai đều biết điều gì sắp xảy ra nhưng chưa ai cử động. Người Yagán, sống ở mũi cực nam Nam Mỹ, đã mã hóa khoảnh khắc con người đặc biệt này trong một từ duy nhất. Việc họ cần một từ cho nó cho bạn biết điều gì đó về tính phổ quát của nó.
Cafuné, Gigil và Sự Âu Yếm Thể Xác
Cafuné (tiếng Bồ Đào Nha Brazil, phát âm "kah-foo-NEH") là hành động nhẹ nhàng luồn những ngón tay qua mái tóc của người thương. Đó là một trong những từ mà một khi bắt gặp, bạn nhận ra tiếng Anh đã bỏ lỡ một điều quý giá. Tiếng Anh cần cả một cụm từ miêu tả – "running my fingers through your hair" – trong khi tiếng Bồ Đào Nha Brazil gói gọn trong một từ đẹp đẽ duy nhất. Cafuné không chỉ nắm bắt hành động mà còn cả sự thân mật và dịu dàng của nó, sự nhẹ nhàng đặc biệt của cử chỉ ấy.
Gigil (tiếng Philippines/Tagalog) là sự thôi thúc không thể cưỡng lại để ôm chặt hoặc véo một thứ gì đó (hoặc ai đó) quá đỗi dễ thương hoặc đáng yêu – cơn trào dâng tình cảm mãnh liệt khiến bạn muốn ép người mình yêu vào vòng tay cho đến khi không còn phân biệt được đâu là họ, đâu là bạn. Cha mẹ cảm thấy điều này với con cái; người yêu cảm thấy với người yêu; nó có lẽ là một trong những trải nghiệm cảm xúc phổ quát nhất mà tiếng Anh chưa từng đặt tên. Basorexia – Về mặt kỹ thuật là một từ tiếng Anh nhưng chưa bao giờ phổ biến – miêu tả sự thôi thúc mãnh liệt muốn hôn ai đó. Nó xứng đáng được sử dụng nhiều hơn. Và Foridelse (tiếng Đan Mạch) là niềm hạnh phúc đặc biệt bạn cảm thấy khi có sự hiện diện của người mình yêu. Tiếng Anh có "joy" – tiếng Đan Mạch nói rằng niềm vui đặc biệt này có một cái tên.
Meraki, Hiraeth và Tình Yêu Dành Cho Nơi Chốn Và Bản Thân
Meraki (tiếng Hy Lạp, μεράκι) miêu tả việc làm điều gì đó bằng cả tâm hồn, sự sáng tạo và tình yêu – để lại một phần của chính mình trong công việc. Nó thường được dùng cho các hành động sáng tạo, nhưng trong bối cảnh lãng mạn, nó miêu tả tình yêu bạn đặt vào những cử chỉ của một mối quan hệ: bữa ăn nấu với sự tập trung trọn vẹn, tin nhắn viết với sự quan tâm thực sự, ngày kỷ niệm lên kế hoạch bằng cả trái tim. Meraki là điều phân biệt một hành động yêu thương với một nghĩa vụ đơn thuần. Khi bạn nấu cho ai đó với meraki, họ có thể nếm được điều đó.
Hiraeth (tiếng Wales) là nỗi nhớ nhà dành cho một mái nhà bạn không thể quay lại, hoặc có lẽ chưa từng có – một nỗi đau cho điều gì đó đã mất, có thể là một người cũng như một nơi. Nó là anh em họ của saudade nhưng mang phẩm chất nhớ nhung đặc trưng của xứ Wales, bắt nguồn từ sự lưu đày và mất mát. Trong ngôn ngữ lãng mạn, hiraeth có thể miêu tả cảm giác về một mối quan hệ đã kết thúc, hoặc về một phiên bản của chính bạn đã tồn tại khi bạn yêu say đắm nhất. Sehnsucht (tiếng Đức) bao phủ một vùng tương tự: một khao khát sâu sắc, một niềm mong mỏi mãnh liệt dành cho điều gì đó mơ hồ, đẹp đẽ và ngoài tầm với. C.S. Lewis đã viết nhiều về sehnsucht như một trải nghiệm trung tâm của con người – khát khao về một điều mà thế giới và thậm chí cả tình yêu không thể hoàn toàn thỏa mãn.
Mono No Aware, Ubuntu và Tình Yêu Theo Nghĩa Rộng Nhất
Mono no aware (tiếng Nhật, 物の哀れ) – Được đề cập trong bài viết của chúng tôi về ngôn ngữ tình yêu Nhật Bản – Là nhận thức ngọt ngào pha chút đắng cay về sự vô thường, nỗi buồn nhẹ nhàng trước sự phù du của những điều đẹp đẽ. Hoa anh đào rụng chính bởi vì chúng ngắn ngủi; một mối quan hệ quý giá chính bởi vì nó sẽ không kéo dài mãi mãi. Mono no aware là cảm xúc bạn cảm thấy ở đỉnh cao hạnh phúc khi chợt nhận ra nó sẽ qua đi – và yêu nó mãnh liệt hơn vì nhận thức đó.
Ubuntu (các ngôn ngữ Nguni Bantu, Nam Phi) – "Tôi là bởi vì chúng ta là" – Không phải là một từ dành riêng cho tình yêu lãng mạn, nhưng nó nói về tình yêu theo nghĩa rộng nhất: sự hiểu rằng bản thân con người là có tính tương quan, rằng chúng ta tồn tại thông qua và vì nhau. Trong bối cảnh lãng mạn, nó nắm bắt một điều sâu sắc về những gì tình yêu làm với bản thân: bạn trở thành một con người khác trong mối quan hệ, được định hình và hoàn thiện bởi người bạn yêu. Tarab (tiếng Ả Rập) là trạng thái niềm vui xuất thần, siêu việt do âm nhạc tạo ra – nhưng rộng hơn là do vẻ đẹp và cảm xúc. Ở đỉnh cao, tình yêu tạo ra tarab: một trải nghiệm cảm xúc choáng ngợp, gần như thể xác, vượt qua những điều bình thường. Đó là điều mà những bài tình ca vĩ đại hướng tới.
Sử Dụng Những Từ Ngữ Này Để Làm Phong Phú Đời Sống Tình Yêu Của Bạn
Bạn không cần phải nói thông thạo một ngôn ngữ khác để hưởng lợi từ vốn từ vựng cảm xúc của nó. Học những từ này là đủ để thay đổi cách bạn nhận biết và đặt tên cho cảm xúc của chính mình. Lần tới khi bạn luồn những ngón tay qua mái tóc của người thương, bạn sẽ biết: đây là cafuné. Lần tới khi bạn cảm thấy nhận thức ngọt ngào pha chút đắng cay rằng một khoảnh khắc hoàn hảo đang trôi qua, bạn sẽ nhận ra nó là mono no aware. Lần tới khi bạn và ai đó trao nhau cái nhìn đầy điện khí ấy, bạn sẽ hiểu: đây là mamihlapinatapai. Đặt tên cho cảm xúc không làm giảm nó – nó khuếch đại nó.
Những từ ngữ không thể dịch này cũng là những món quà tuyệt vời để chia sẻ. Nói với ai đó "có một từ cho điều anh cảm thấy với em, và nó là forelsket" là một hình thức thân mật và sáng tạo mà hầu hết những lời tỏ tình đều thiếu. Để có thêm nhiều cách thể hiện tình yêu vượt ra ngoài những điều bình thường, hãy thử Trình tạo thơ tình hoặc Trình tạo thư tình. Để có nguồn cảm hứng hàng ngày từ trí tuệ thế giới về tình yêu, hãy xem Bánh may mắn tình yêu. Và để thấy những cảm xúc này được đặt tên như thế nào qua các ngôn ngữ cụ thể, hãy khám phá toàn bộ trung tâm về cách nói "Anh yêu em" bằng mọi ngôn ngữ.
Untranslatable Love Words
| Từ | Ngôn ngữ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Saudade | Tiếng Bồ Đào Nha | Nỗi nhớ sâu lắng, da diết về một người hay điều gì đó yêu quý đã vắng mặt. |
| Ya'aburnee | Tiếng Ả Rập | Cầu mong em chôn anh; anh yêu em đến nỗi anh hy vọng mình sẽ chết trước em. |
| Cafuné | Tiếng Bồ Đào Nha (Brazil) | Nhẹ nhàng luồn những ngón tay qua mái tóc của người yêu thương. |
| Gigil | Tiếng Philippines/Tagalog | Cảm giác thôi thúc không thể cưỡng lại muốn ôm chặt một thứ gì đó (hoặc ai đó) cực kỳ dễ thương. |
Mẹo Thực Tế
Tóm Lại
Các ngôn ngữ khác có những từ ngữ đẹp về tình yêu mà tiếng Anh không có. Những từ này giúp chúng ta hiểu những cảm xúc mà chúng ta đã có sẵn, như nỗi nhớ da diết hay sự thôi thúc muốn ôm ấp một thứ gì đó dễ thương. Học chúng có thể làm cho đời sống cảm xúc của chúng ta phong phú hơn và giúp chúng ta nói về tình yêu theo những cách mới.